Νικανωρ

Είναι ο Άγιος προστάτης των κατοίκων της Δυτ. Μακεδονίας και ιδιαίτερα των μικρών παιδιών και των  κτηνοτρόφων. Η μνήμη του εορτάζεται στις 7 Αυγούστου και βρίσκουμε ναούς του στην Κοζάνη, στη Σιάτιστα, στην Καστοριά κ.α.

Το έτος 1534, ο εν λόγω Θεσσαλονικιός Όσιος, αφού μοίρασε στους φτωχούς ότι είχε κληρονομήσει απ’ τους γονείς του, ήλθε με υπόδειξη του Θεού στην περιοχή  κι έκτισε το ξακουστό Μοναστήρι της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος στο όρος Καλλίστρατο (Ζάβορδα) Γρεβενών.

Στο δρόμο, δίδασκε τους απελπισμένους χριστιανούς, που τότε πρωτοδοκίμαζαν την τούρκικη σκλαβιά. Πέρασε από τη Βέροια, από την Κοζάνη, απὸ τα Σέρβια, κι᾿ απ᾿ άλλα χωριά, στηρίζοντας τους χριστιανούς στην πίστη τους. Έκανε περιοδείες στην περιοχή και θεράπευε τους ασθενείς. Εκεί έτρεχαν οι άνθρωποι, όχι στους γιατρούς. Λέγεται ότι πολλές περιοχές τις έσωσε από λοιμικές ασθένειες. Και μετά την κοίμησή του, τα λείψανα του Αγίου συνεχίζουν να ευεργετούν όσους ζητούν την ευλογία του. «Όταν το 1951 στο κοπάδι είχε πέσει επιζωοτία και ο ρυθμός θανάτου των προβάτων αυξάνονταν παρά τις τότε κτηνιατρικές φροντίδες, οι απελπισμένοι κτηνοτρόφοι μαζεμένοι στις γιτιές της Μαγούλας αποφάσισαν να φέρουν τα λείψανα του Αγίου Νικάνορα. Εκείνη η στιγμή ήταν και το τέλος της θανατηφόρας αρρώστιας.

Στα μαύρα χρόνια της δουλείας η Ορθοδοξία ήταν η δύναμη που διατήρησε τον Ελληνισμό, γράφει ο αείμνηστος Βρετανός Βυζαντινολόγος Στήβεν Ράνσιμαν. Αυτό βίωναν καθημερινά με το έργο τους Ορθόδοξοι μοναχοί όπως ο Όσιος Νικάνωρ, ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ο Νεκτάριος Τέρπος και άλλοι γνωστοί ή άγνωστοι. Και μοναστήρια σαν αυτό της Ζάβορδας βοήθησαν όλους τους εθνικούς αγώνες για την Ελευθερία και την απομάκρυνση διαφόρων κατακτητών.

Για όλες αυτές τις ευεργεσίες του Οσίου Νικάνορα, οι κάτοικοι των νομών της Δυτικής Μακεδονίας τον θεωρούν ακούραστο βοηθό τους, τον ευγνωμονούν, τον τιμούν, και σέβονται το ιερό μοναστήρι του, προσκύνημα του τόπου μας.

Ιστορικό:

Η Ιερά Μητρόπολις Σερβίων και Κοζάνης και ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικάνορος Κοζάνης αναμιμνήσκεται του θαύματος του αγίου Νικάνορος στην πόλη της Κοζάνης και στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας. Ο άγιος έσωσε τότε τον λαό από την πανδημία της ισπανικής γρίπης, όπως έσωσε, άλλωστε, και τα Σέρβια από πανούκλα το 1730.

Για να μην επηρεαστεί το ηθικό των πολιτών, λόγω του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, δεν καταγράφηκε η θανατηφόρος πορεία του ιού της γρίπης από τον ευρωπαϊκό τύπο, αφήνοντας έτσι το τοπίο θολό για την εξάπλωση και τα θύματά της. Εξαίρεση αποτέλεσε η λεπτομερής καταγραφή της νόσου στην ουδέτερη Ισπανία, γι’ αυτό και ονομάστηκε «ισπανική».

Ήταν μία από τις μεγαλύτερες πανδημίες που έζησε η ανθρωπότητα. Κάποιοι την παρομοίασαν με τη Μαύρη Πανώλη του Μεσαίωνα. Γεγονός είναι πως η ισπανική γρίπη το διάστημα 1918-19 σκότωσε 50 ή, σύμφωνα με άλλες πηγές, 100 εκατομμύρια ανθρώπους. Έπληξε όλη την Ελλάδα αρχίζοντας το καλοκαίρι του 1918 και φθάνοντας στο αποκορύφωμά της τον Οκτώβριο- Νοέμβριο του ίδιου έτους.

Στην Κοζάνη η γρίπη ήρθε στις αρχές Οκτωβρίου του 1918 σκορπώντας τον φόβο, την απόγνωση, τον πανικό, τον θάνατο. Συνολικά στοίχισε τη ζωή σε 172 συμπολίτες μας. Ώσπου την 6η Νοεμβρίου του 1918 ο πιστός λαός της Κοζάνης, με επικεφαλής τον Μητροπολίτη Φώτιο, υποδέχτηκε από το μοναστήρι της Ζάβορδας στον άγιο Νικόλαο τα ιερά λείψανα του αγίου. Από την ημέρα εκείνη η Κοζάνη δεν είχε πλέον κανένα νέο κρούσμα γρίπης, ώσπου το Νοέμβριο η επιδημία άρχισε να «ξεψυχά» και σ΄ όλη την Ελλάδα.

Οι Κοζανίτες νιώθοντας έντονη την επέμβαση του αγίου αποφάσισαν σε ένδειξη ευγνωμοσύνης να οικοδομήσουν Ναό στο όνομα του, ο οποίος ανεγέρθη κατά τα έτη 1926-28 και τη δεκαετία του 1970 ο νέος μεγάλος πάνω στην παλαιό. Σε ανάμνηση του θαύματος την 7η Αυγούστου, ημέρα της μνήμης του αγίου, όλοι οι Κοζανίτες τηρούν αυστηρή νηστεία.

Ας προσευχηθούμε στον Όσιο Νικάνορα να βοηθήσει τον Ελληνισμό να διαφυλάξει την Ορθόδοξη Πίστη και κληρονομιά.

Μια τελευταία επισήμανση: Σε ποιο σχολικό βιβλίο θα βρουν άραγε τα ελληνόπουλα την προσφορά της Μονής Ζάβορδας στην παιδεία και στους αγώνες του Έθνους;