Τα αρχαιότερα άμφια που διασώθηκαν μέχρι σήμερα Μέρος Α’

Στο μέρος Α’ επιλέγουμε να σας παρουσιασουμε πληροφορίες για αρχαιότερα άμφια που διασώθηκαν μέχρι σήμερα σε ζωγραφικές παραστάσεις. Στο μέρος Α’ αναφερόμαστε στο Στιχάριο, τα επιμάνικα και το Οράριο.

Από τις αρχές του 17 ου αι. παρατηρείται άνθηση στην τέχνη της κατασκευής αμφίων, κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, από όπου άμφια στελνόταν στην Ρωσία, τις παραδουνάβιες ηγεμονίες και τα άλλα χριστιανικά κέντρα. Ενώ μέχρι τότε η τέχνη των αμφίων ήταν έργο κυρίως των μοναχών, πολλά ονόματα των οποίων διασώθηκαν, ήδη εμφανίζονται λαϊκοί τεχνίτες, κυρίως γυναίκες, των οποίων τα έργα δεν απεικονίζουν πλέον την αυστηρή παράδοση, αλλά δέχονται ισχυρές επιδράσεις από τη δύση.

 Στιχάριο

Στις εικονιστικές παραστάσεις της θείας λειτουργίας στις μονές Φιλανθρωπινών, Ντίλιου, Σταυρονικήτα, Βαρλαάμ, της Ανατολής Λαρίσσης, της αγίας Θεοδώρας Άρτης και της Παναγίας Κοκαμιάς στην Β. Ήπειρο παριστάνεται και το αρχιερατικό στιχάριο. Προβάλλεται στον πάγιο, καθορισμένο τύπο με ποταμούς που συμβολίζουν το διδασκαλικό χάρισμα που περιβάλλει τον αρχιερέα.

Τα στιχάρια των διακόνων είναι κατά το πλείστον ανοικτόχρωμα, κυρίως λευκά εξεικονίζοντας την λαμπρότητα της τρισηλίου θεότητος, όπως παρουσιάζεται στις Μονές του Μυστρά, Ραβάνιτσα,Φιλανθρωπινών, Ντίλιου, Σταυρονικήτα και Αναπαυσά. Τα στιχάρια των ιερέων είναι όμοια με του Χριστού.

Επιμάνικα

Παράδειγμα, ζεύγος επιμανικιών του 17 ου αι. διασώζονται στο εκκλησιαστικό μουσείο της Μητρόπολης Σερρών & Νιγρίτης, δωρεά της Μαρίας Μαραγκού με εικονιζόμενο θέμα τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Στο ένα απεικονίζεται ο αρχάγγελος Γαβριήλ και στο άλλο η Παναγία. Οι μορφές παριστάνονται όρθιες στο μέσο δύο σπειροειδών βλαστών που καταλήγουν σε άνθη. Οι μίσχοι τους στερεώνονται στο κεντρικό βλαστό, χρώματος βυσσινί. Στις τρεις πλευρές του βρίσκονται κεντημένα πυκνά άνθη μαργαρίτας, ενώ στην κάτω πλευρά του κάθε επιμάνικου είναι κεντημένη μεγαλογράμματη επιγραφή η οποία
αποτείνεται στο αρχάγγελο.

Το άμφιο είναι κεντημένο με αξιόλογη τέχνη και πλούσιο υλικό. Χρυσή και αργυρή κλωστή εναλλάσσεται στα ενδύματα των προσώπων και διασπά την μονοτονία των μεταλλικών συρμάτων, σχηματίζοντας πτυχές από κόκκινο στο χρυσό και θαλασσί στο ασημένιο. Έχει διαστάσεις 0,19 Χ 0,30 Χ 0,19 cm 345 . Τα επιμάνικα στην ι. μονή του Σινά παριστάνουν τον Ευαγγελισμό, σκηνές από το Δωδεκάορτο, ο Χριστός με τους προφήτες, οι Απόστολοι Πέτρος και Παύλος, εικονογραφίες που επικρατούν από τον 17 ον αι. μέχρι τα τελευταία χρόνια, όπου απλουστεύεται σ’ ένα σταυρό σε κάθε επιμάνικο.

Οράριο

Στις διακονικές απεικονίσεις των μονών του Μυστρά, της Σταυρονικήτα, Αναπαυσά, Φιλανθρωπινών, Βαρλαάμ, Ντίλιου, Βατοπεδίου, υπάρχει στο οράριο γραμμένη η επιγραφή « ΆΓΙΟC, ΆΓΙΟC », το οποίο διδάσκει την λειτουργική τάξη των αγγελικών δυνάμεων.

Κατά παραχώρηση περιγράφουμε επίσης περίτεχνες παραστάσεις πάνω στα οράρια. Σημαντικό περιτέχνημα αποτελεί το οράριο του Νικηφόρου Κρητός, 1748 μ.Χ. το οποίο διασώζεται στη ι. μονή του Σινά. Κεντήθηκε από κρητικό εργαστήριο. Αποτελείται από μια στενή λωρίδα από κόκκινο χρώμα και κοσμείται με σταυρό στον τράχηλο. Ακολουθεί ένα κόσμημα με άνθη που διακόπτεται από τρία ζεύγη αγίων: τους προφήτες Μωϋσή και Ααρών, στο μέσο την Θεοτόκο-Βάτο, την αγία Αικατερίνη και τους δύο διακόνους Λαυρέντιο και άγιο Στέφανο.

Το www.e-amfia.gr αποτελεί το πληρέστερο ηλεκτρονικό κατάστημα στο χώρο της Ιερατικής ενδυμασίας, ενώ η δομή παρουσίασης των προϊόντων σε συνδυασμό με την ποικιλία των προϊόντων που μπορείτε να συναντήσετε στο ηλεκτρονικό μας κατάστημα, έχει επιλεγεί με τέτοιον τρόπο, ώστε να ενσωματώνει την ιστορική εξέλιξη της αμφίεσης των κληρικών ανά βαθμό ιεροσύνης.